The elephant in the room

REDACTIONELE COLUMN Tijdschrift voor Begeleidingskunde, 2018

Dit nummer gaat over macht. Een onderwerp waar we het meestal liever niet over hebben. Macht is als het ware ‘the elephant in the room’, om een Engelse uitdrukking te gebruiken. Groots aanwezig en potentieel gevaarlijk, bepalend voor de loop der dingen, voor plaats en positie – en toch moeilijk bespreekbaar. Iedereen ziet dat hij er is, maar er wordt nauwelijks over gepraat, misschien slechts in de wandelgangen. Waarom hebben we het in onze organisaties niet over die olifant? Omdat dan vragen opkomen als: van wie is hij? En: van wie dus ook niet? Hoe bepalend is die olifant voor hoe de dingen gaan? En hoe maak je zoiets lastigs eigenlijk  bespreekbaar? Wat maakt dan dat we het in dit nummer wél over die olifant hebben? Een van onze auteurs zegt het mooi: ‘In organisaties is geen Zwitserland, er is geen neutraal terrein.’ Iedereen heeft dus met die olifant te maken. Zou die minder taboe worden wanneer we het erover hebben? Meer hanteerbaar wanneer we er samen eens naar kijken, de kenmerken beschrijven en woorden geven aan de manier waarop hij de dingen bepaalt?

Macht als woord heeft een vrij negatieve connotatie. Het wordt haast intuïtief als iets vervelends, als iets slechts beschouwd. Verandert er iets als we, in plaats van het woord macht, een ander woord gebruiken? De auteurs die een bijdrage leveren aan dit nummer, hanteren in ieder geval verschillende termen. Kloosterboer recenseert een boek over ‘autoriteit’ (van Verhaeghe). Kampen benadrukt het belang van ‘gezag’ in  verwaarloosde organisaties. Oosthoek en Hetebrij onderzoeken hoe je, in het onvermijdbare spel van macht, als begeleidingskundige ‘invloed’ kunt uitoefenen. Ook Ponjee gebruikt het woord invloed, als het gaat over de relatie tussen begeleider en cliënt. En Geenen stelt dat het in de forensische psychiatrie van essentieel belang is om als begeleider de ‘regie’ te houden. Zo komen verschillende woorden in relatie tot het thema macht voorbij.
Ik wil u uitnodigen eens niet langs, maar naar de olifant te kijken. Misschien kunt u, als u uitgelezen bent, zelfs een beetje om deze olifant lachen. Bijvoorbeeld omdat hij soms zo vreselijk in de weg staat.  Misschien komt u ook wel tot de conclusie dat hij niet zo gevaarlijk is als gedacht. Misschien kunt u zelfs vriendjes worden met de olifant. Dat zou maar beter ook zijn, want macht zit in ieder mens, ook in uzelf. Ook u bent een stukje van de olifant.

Tags: No tags